Sevgili öğrenciler,
Bu çalışma, Açıköğretim Genel Muhasebe I dersinde işlediğiniz temel konuları tekrar etmeniz ve sınav öncesinde bilgilerinizi ölçebilmeniz için hazırlanmıştır. Toplam 100 özgün sorudan oluşan bu çalışmada yalnızca tanım bilgilerinizi değil, muhasebe mantığını kullanarak işlem çözme, hesapların çalışma yönünü belirleme ve temel finansal tabloları yorumlama becerilerinizi de ölçmeye çalışacağız.
Soruları çözerken özellikle aşağıdaki konu başlıklarına dikkat etmenizi istiyorum.
Muhasebenin Temel Kavramları
İlk olarak muhasebenin ne olduğunu, hangi amaçla kullanıldığını ve kimlere bilgi sunduğunu bilmeniz gerekiyor.
Bu bölümde;
- muhasebenin tanımı,
- muhasebenin kayıt, sınıflandırma ve raporlama işlevleri,
- iç ve dış bilgi kullanıcıları,
- işletmenin kişilik kavramı,
- dönemsellik,
- süreklilik,
- parayla ölçülme,
- sosyal sorumluluk
gibi temel kavramlarla ilgili sorular bulunmaktadır.
Bu konularda ezber yapmak yerine, bir işlemin neden muhasebe kaydına alındığını ve hangi kavrama dayandığını anlamaya çalışın.
Bilanço ve Temel Muhasebe Eşitliği
Sınavda en çok dikkat etmenizi istediğim konulardan biri temel bilanço eşitliğidir.
Temel eşitlik:
Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar
şeklindedir.
Sorularda size farklı tutarlar vererek eksik olan varlık, borç veya öz kaynak tutarını bulmanız istenebilir.
Örneğin işletmenin toplam varlığı 500.000 TL, toplam borcu 200.000 TL ise öz kaynak:
500.000 – 200.000 = 300.000 TL
olarak bulunur.
Bu nedenle bilanço eşitliğini yalnızca ezberlemeyin; işlemlerin eşitliğin hangi tarafını nasıl değiştirdiğini de öğrenin.
Finansal Tablolar
Bu bölümde özellikle bilanço ve gelir tablosu arasındaki farklara dikkat edin.
Bilanço, işletmenin belirli bir tarihteki;
- varlıklarını,
- borçlarını,
- öz kaynaklarını
gösterir.
Gelir tablosu ise belirli bir dönem içindeki;
- gelirleri,
- giderleri,
- dönem kârı veya zararını
gösterir.
Soruları çözerken “belirli bir tarih mi, yoksa belirli bir dönem mi?” sorusunu kendinize sormanız doğru tabloyu bulmanızı kolaylaştıracaktır.
Hesapların İşleyişi
Genel Muhasebe I dersinin en önemli bölümlerinden biri hesapların borç ve alacak taraflarının nasıl çalıştığını öğrenmektir.
Özellikle şu temel kuralı iyi bilmelisiniz:
Varlık hesaplarında artışlar borca, azalışlar alacağa yazılır.
Kaynak hesaplarında ise artışlar alacağa, azalışlar borca yazılır.
Örneğin işletmenin kasasına para girerse Kasa hesabı artar ve borçlandırılır.
Kasadan para çıkarsa Kasa hesabı azalır ve alacaklandırılır.
Bu mantığı kavradığınızda pek çok muhasebe sorusunu çok daha kolay çözebilirsiniz.
Hesap Bakiyesi
Sorularda hesapların borç ve alacak toplamları verilerek bakiye hesaplamanız da istenebilir.
Örneğin Kasa hesabının;
borç toplamı: 80.000 TL
alacak toplamı: 55.000 TL
ise bakiye:
80.000 – 55.000 = 25.000 TL borç bakiyesi
olur.
Varlık hesaplarının normal koşullarda borç bakiyesi verdiğini unutmayın.
Muhasebe Süreci
Bu çalışmada muhasebe kayıt sürecinin sırasını ölçen sorular da bulunmaktadır.
Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:
Belge → Yevmiye Defteri → Büyük Defter → Mizan → Finansal Tablolar
Bir ticari işlem önce fatura, makbuz veya banka dekontu gibi bir belgeye dayanır.
Daha sonra işlem yevmiye defterine tarih sırasıyla kaydedilir. Ardından ilgili hesaplara aktarılır ve büyük defterde sınıflandırılır.
Sonrasında mizan hazırlanarak hesapların borç ve alacak toplamları kontrol edilir.
Yevmiye Defteri ve Büyük Defter
Yevmiye defterinin temel özelliği işlemleri tarih sırasıyla göstermesidir.
Büyük defter ise işlemleri hesaplar bazında sınıflandırır.
Örneğin bir ay boyunca gerçekleşen bütün kasa giriş ve çıkışlarını görmek istediğimizde Kasa hesabının büyük defter hareketlerine bakarız.
Sorularda bu iki defterin görevlerini karıştırmamaya dikkat edin.
Mizan
Mizan konusu da soruların önemli bölümlerinden biridir.
Mizanın temel amacı;
- hesapların borç toplamlarını,
- alacak toplamlarını,
- bakiyelerini
bir arada görmektir.
Çift taraflı kayıt sisteminde toplam borç ile toplam alacak birbirine eşit olmalıdır.
Ancak şunu unutmayın:
Mizanın eşit çıkması bütün muhasebe kayıtlarının kesin olarak doğru olduğu anlamına gelmez.
Örneğin 10.000 TL’lik bir işlemi yanlışlıkla 1.000 TL olarak hem borca hem alacağa kaydederseniz mizan yine eşit çıkabilir.
Hazır Değerler
Bu bölümde özellikle;
- Kasa,
- Bankalar,
- Alınan Çekler,
- Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri
konularından sorular bulunmaktadır.
Kasaya para girdiğinde Kasa hesabı artar.
Bankadan para çekilip kasaya alındığında;
Kasa artar, Bankalar azalır.
Bu işlem toplam varlığı değiştirmez; yalnızca varlığın türü değişir.
Bu mantığı mutlaka kavrayın.
Çek İşlemleri
Çeklerle ilgili sorularda “çeki kim verdi, kim aldı?” sorusuna özellikle dikkat edin.
Müşteriden çek alınmışsa işletmenin elinde bir değer oluşur ve Alınan Çekler hesabı kullanılır.
İşletme kendi çekini satıcıya verdiyse Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri ile ilgili kayıt gündeme gelir.
Bu iki hesabı birbirine karıştırmak sınavlarda yapılan yaygın hatalardan biridir.
Ticari Alacaklar
Kredili satışlarda müşteriden doğan senetsiz alacaklar Alıcılar hesabında izlenir.
Müşteri borcunu ödediğinde Alıcılar hesabı azalır.
Örneğin müşterinin 30.000 TL borcu varsa ve 10.000 TL ödeme yaparsa kalan alacak:
20.000 TL
olur.
Bu bölümde hem basit hesaplama hem de hesapların çalışma yönünü belirlemeye yönelik sorular bulunmaktadır.
Alacak Senetleri
Bir müşterinin borcu senede bağlandığında artık senetsiz ticari alacak niteliğinden çıkar ve Alacak Senetleri hesabında izlenir.
Örneğin:
Alıcılar azalır,
Alacak Senetleri artar.
Burada toplam alacak miktarı değişmez; yalnızca alacağın niteliği değişir.
Menkul Kıymetler
Bu çalışma içerisinde kısa vadeli yatırım amacıyla alınan;
- hisse senetleri,
- tahviller,
- diğer finansal varlıklar
ile ilgili sorular da bulunmaktadır.
Örneğin işletme bankadaki 50.000 TL ile hisse senedi alırsa Bankalar hesabı azalırken finansal varlık hesabı artar.
Bu işlem de toplam varlığı değiştirmez.
Ayrıca menkul kıymetlerin alış ve satış değerleri arasındaki farkla ilgili basit kâr-zarar hesaplamalarına da dikkat edin.
Stoklar ve Ticari Mallar
Stoklar konusu Genel Muhasebe I dersinin en önemli alanlarından biridir.
Ticaret işletmelerinde satılmak amacıyla alınan mallar Ticari Mallar hesabında izlenir.
Çalışmada;
- mal alışları,
- alış iadeleri,
- alış maliyeti,
- birim maliyet,
- dönem sonu stok,
- satılan ticari mallar maliyeti
ile ilgili sorular bulunmaktadır.
Özellikle şu formülü bilmenizi istiyorum:
Satılan Ticari Mallar Maliyeti = Dönem Başı Stok + Net Alışlar – Dönem Sonu Stok
Örneğin:
Dönem başı stok: 40.000 TL
Net alışlar: 150.000 TL
Dönem sonu stok: 55.000 TL
ise;
40.000 + 150.000 – 55.000 = 135.000 TL
satılan ticari mallar maliyeti bulunur.
KDV Hesaplamaları
Bazı sorularda alış tutarı ve KDV oranı birlikte verilerek toplam ödeme veya borç hesaplamanız istenmektedir.
Örneğin:
50.000 TL + %20 KDV
işleminde KDV:
50.000 × %20 = 10.000 TL
olur.
Toplam tutar ise:
60.000 TL
olarak hesaplanır.
Bu tarz sorularda önce KDV tutarını, daha sonra toplam bedeli bulmanız işlemi kolaylaştıracaktır.
Bu 100 Soruluk Çalışmayı Nasıl Kullanmalısınız?
Benim önerim, öncelikle PDF’deki 100 soruyu cevap anahtarına bakmadan çözmenizdir.
Özellikle hesaplama sorularında işlemleri mutlaka ayrı bir kâğıda yazın.
Sorular bittikten sonra cevap anahtarından sonuçlarınızı kontrol edin.
Yanlış yaptığınız veya cevabından emin olmadığınız sorularda PDF’nin son bölümündeki ayrıntılı çözümleri mutlaka okuyun.
Çözüm bölümünde yalnızca doğru şıkkı vermek yerine sorunun muhasebe mantığını açıklamaya çalıştık.
Bu nedenle bu çalışma yalnızca bir deneme sınavı değil, aynı zamanda konu tekrar materyali olarak da kullanılabilir.
Genel Muhasebe dersinde başarılı olmanın en önemli yolu, hesap isimlerini ezberlemekten çok bir işlemin işletmenin hangi varlık veya kaynağını artırdığını ya da azalttığını anlamaktır.
Bu mantığı kavradığınızda hem yevmiye kayıtları hem bilanço hem de hesaplama soruları çok daha kolay hâle gelecektir.
Hepinize çalışmalarınızda başarılar diliyorum.
