Sevgili öğrenciler,
Bu çalışma, 6. sınıf Fen Bilimleri dersinde öğrendiğiniz bilgileri yalnızca hatırlamanızı değil; yorumlamanızı, karşılaştırmanızı ve günlük yaşamla ilişkilendirmenizi sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Sorular zor düzeyde olduğu için bazı sorularda deney düzeneklerini incelemeniz, verileri karşılaştırmanız ve birden fazla bilgiyi birlikte kullanmanız gerekecektir.
Güneş Sistemi ve Tutulmalar
Bu ünitede Güneş sisteminde bulunan gezegenleri özelliklerine göre sınıflandırmayı öğreneceğiz. Gezegenlerin Güneş’e yakınlık sıraları, büyüklükleri, yapıları, uydu ve halka özellikleri üzerinde duracağız.
Asteroit, gök taşı, meteor ve meteorit kavramları arasındaki farklılıkları da bilmemiz gerekiyor. Ayrıca Güneş ve Ay tutulmalarının nasıl meydana geldiğini, tutulma sırasında Güneş, Dünya ve Ay’ın hangi sırayla dizildiğini inceleyeceğiz. Soruları çözerken oluşturulan modellerin gerçeği ne ölçüde temsil ettiğini de sorgulamalısınız.
Kuvvetin Etkisinde Hareket
Bu bölümde bir cisme etki eden kuvvetlerin yönünü, doğrultusunu ve büyüklüğünü değerlendireceğiz. Aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesini bulurken aynı yönlü kuvvetlerin toplandığını, zıt yönlü kuvvetlerin ise birbirinden çıkarıldığını unutmamalısınız.
Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeki bir cismin hareket durumu değişmez. Ancak bu, cismin mutlaka hareketsiz olduğu anlamına gelmez. Cisim sabit süratle hareket ediyor da olabilir. Dengelenmemiş kuvvetler ise cismin hızlanmasına, yavaşlamasına veya yön değiştirmesine neden olabilir.
Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırırken alınan yol ile yer değiştirme arasındaki farklılığa dikkat etmelisiniz. Özellikle başladığı noktaya geri dönen bir hareketlinin aldığı yol sıfır olmadığı hâlde yer değiştirmesi sıfır olabilir.
Canlılarda Sistemler
Bu ünitede eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları inceleyeceğiz. Bölünme, tomurcuklanma, vejetatif üreme ve rejenerasyonla üreme gibi eşeysiz üreme çeşitlerini örnekleriyle değerlendireceğiz.
Bitkilerde tozlaşma, döllenme, tohum oluşumu ve çimlenme aşamalarını doğru sırayla bilmeniz önemlidir. Çimlenme deneylerinde su, uygun sıcaklık ve oksijen gibi faktörlerin etkisini araştıracağız. Deney sorularında bağımsız, bağımlı ve kontrol edilen değişkenleri doğru belirlemelisiniz.
Hayvanların büyüme ve gelişme süreçleriyle birlikte başkalaşım geçiren canlıları da inceleyeceğiz. İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organların görevlerini, embriyonun gelişim sürecini, sinir sisteminin bölümlerini ve iç salgı bezlerinin görevlerini öğreneceğiz.
Ergenlik döneminde meydana gelen bedensel ve ruhsal değişimlerin doğal olduğunu bilmeliyiz. Sinir sistemi ve iç salgı bezlerinin sağlığını korumak için dengeli beslenmek, yeterli uyumak, zararlı alışkanlıklardan uzak durmak ve düzenli hareket etmek gerekir.
Işığın Yansıması ve Renkler
Bu bölümde ışığın düzgün ve pürüzlü yüzeylerde nasıl yansıdığını inceleyeceğiz. Gelme ve yansıma açıları yüzeyle değil, yüzeye dik çizilen normalle ölçülür. Yansıma olayında gelme açısının yansıma açısına eşit olduğunu unutmamalısınız.
Düz, çukur ve tümsek aynaların oluşturduğu görüntülerin özelliklerini ve günlük yaşamda kullanıldıkları alanları değerlendireceğiz. Otomobil yan aynaları ve güvenlik aynalarında geniş görüş alanı sağlayan tümsek aynalar kullanılır. Diş hekimi aynalarında ise yakındaki cismin büyük görüntüsünü sağlayabilen çukur aynalardan yararlanılır.
Işığın maddeler tarafından soğurulması, beyaz ışığı oluşturan renkler ve cisimlerin farklı renklerde görünme nedenleri de bu ünitenin konuları arasındadır. Bir cismin görünen rengi, üzerine düşen ışığa ve cismin yansıttığı renklere bağlıdır.
Maddenin Ayırt Edici Özellikleri
Bu ünitede maddelerin ısı etkisiyle genleşmesini ve büzülmesini öğreneceğiz. Köprülerde ve demir yollarında boşluk bırakılması gibi günlük yaşam uygulamalarını bilimsel nedenleriyle açıklayacağız.
Saf maddelerin erime, donma ve kaynama noktaları ayırt edici özelliklerdir. Isıtma ve soğutma grafiklerini incelerken hâl değişimi sırasında sıcaklığın bir süre sabit kalabileceğine dikkat etmelisiniz.
Yoğunluk, bir maddenin kütlesinin hacmine bölünmesiyle hesaplanır. Düzgün olmayan bir cismin hacmi, dereceli silindirdeki su seviyesinin değişiminden bulunabilir. Buzun yoğunluğunun sıvı sudan küçük olması ve buzun su üzerinde yüzmesi, göllerde yaşayan canlıların kışın yaşamlarını sürdürebilmeleri açısından büyük önem taşır.
Elektriğin İletimi ve Direnç
Bu bölümde maddeleri elektrik iletkeni ve yalıtkanı olarak sınıflandıracağız. Bir maddenin iletkenliğini değerlendirirken kurulan deney devresinde ampulün yanıp yanmadığını ve parlaklık düzeyini gözlemleyeceğiz.
İletken bir telin elektriksel direnci; telin uzunluğuna, kalınlığına ve yapıldığı maddenin cinsine bağlıdır. Tel uzadıkça direnç artarken telin kesit alanı büyüdükçe direnç azalır. Direnç arttığında ampul parlaklığının genellikle azaldığını bilmelisiniz.
Reosta, devredeki direnci ayarlamak amacıyla kullanılan bir devre elemanıdır. Reostanın devreye kattığı tel uzunluğu arttığında direnç artar ve ampul daha sönük yanar.
Sürdürülebilir Yaşam ve Etkileşim
Bu ünitede biyoçeşitliliğin doğal yaşam için önemini inceleyeceğiz. Habitat kaybı, çevre kirliliği, ormansızlaşma, orman yangınları, bilinçsiz avlanma ve istilacı türler biyoçeşitliliği tehdit eden önemli faktörlerdir.
Isınma amacıyla kullanılan yakıtların insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini karşılaştıracağız. Bir yakıtı değerlendirirken yalnızca maliyetine değil; oluşturduğu hava kirliliğine, enerji verimine, karbon salımına ve sürdürülebilirliğine de bakmalıyız.
Çevre sorunlarına çözüm üretirken sorunun kaynağını belirlemeli, ölçülebilir veriler toplamalı ve uygulanan çözümün sonuçlarını düzenli olarak takip etmeliyiz. Bilimsel bir sonuç, tahminlere değil güvenilir gözlem ve araştırma verilerine dayanmalıdır.
Soruları Çözerken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Soruyu dikkatlice okuyarak sizden istenen bilgiyi belirleyin. Tablo, grafik veya deney düzeneği bulunan sorularda değiştirilen ve sabit tutulan özellikleri ayrı ayrı inceleyin. “Kesinlikle”, “yalnızca” ve “her zaman” gibi ifadelerin bulunduğu seçenekleri bilimsel bilgilerle karşılaştırmadan işaretlemeyin.
Yanlış yaptığınız sorularda yalnızca doğru seçeneği öğrenmekle yetinmeyin. Ayrıntılı çözümü okuyarak neden yanıldığınızı belirleyin. Unutmayın; fen bilimlerinde başarı, bilgiyi ezberlemekten çok gözlem yapmak, kanıtları değerlendirmek ve doğru çıkarımda bulunmakla kazanılır.
