SRC 1, uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak sürücülerin mesleki bilgi ve yeterliliklerini geliştirmeye yönelik eğitim programıdır. MEB’in SRC 1 programında yalnızca araç kullanma bilgisi değil; yolcu güvenliği, güvenli sürüş, uluslararası taşımacılık mevzuatı, trafik kuralları, ilk yardım, gümrük, sigorta, iletişim teknolojileri ve ekonomik araç kullanımı gibi çok sayıda konu birlikte ele alınmaktadır.
Yolculuk Öncesi Araç Kontrolü
Profesyonel bir sürücünün yolculuğa başlamadan önce aracın güvenli biçimde sefere hazır olup olmadığını kontrol etmesi gerekir. Lastiklerin durumu ve hava basıncı, fren sistemi, aydınlatma elemanları, göstergeler ve aracın genel teknik durumu bu kontrollerin önemli parçalarıdır.
Özellikle uzun mesafeli ve uluslararası yolculuklarda küçük bir teknik eksiklik, yolculuk sırasında ciddi bir güvenlik problemine dönüşebilir. Bu nedenle araç kontrolünün sefere çıkmadan önce yapılması sürücünün temel sorumluluklarından biridir. Aracın yolculuk öncesi hazırlanması MEB SRC 1 programının doğrudan eğitim başlıklarından biridir.
Yolcu Güvenliği ve Taşıma Kuralları
SRC 1 sürücüsünün en önemli sorumluluklarından biri taşıdığı yolcuların güvenliğidir.
Yolcuların araca güvenli şekilde binmesi ve araçtan inmesi sağlanmalı, kapılar kontrol edilmeden araç hareket ettirilmemeli ve sürüş boyunca yolcu güvenliğini tehlikeye atabilecek davranışlardan kaçınılmalıdır.
Profesyonel yolcu taşımacılığında zamanında varmak önemlidir ancak güvenlik her zaman önceliklidir.
Güvenli Sürüş Teknikleri
SRC 1 eğitiminde güvenli sürüş önemli bir yer tutmaktadır. MEB programında kuru, ıslak ve çok kaygan yol yüzeylerinde güvenli sürüş, çalışma ve dinlenme süreleri ve takograf kullanımı gibi başlıklar bulunmaktadır.
Islak veya kaygan yollarda hız azaltılmalı ve takip mesafesi artırılmalıdır. Ani direksiyon hareketleri, sert frenlemeler ve kontrolsüz hızlanmalar özellikle ağır yolcu taşıma araçlarında tehlikeli sonuçlara yol açabilir.
Uzun ve eğimli inişlerde de aracın yalnızca servis frenine yüklenmesi yerine doğru vites seçimi ve uygun sürüş teknikleri kullanılmalıdır.
Yorgunluk ve Sürücü Psikolojisi
Profesyonel sürücüler uzun süre direksiyon başında kalabildiği için yorgunluk, uykusuzluk ve stres büyük önem taşır. MEB SRC 1 programında sürüş davranışını etkileyen psikolojik faktörlerin yanı sıra yorgunluk, uykusuzluk, stres, alkol ve benzeri etkenlerin sürücü üzerindeki etkileri ayrıca işlenmektedir.
Sık esneme, gözlerde yanma, konsantrasyon kaybı ve dikkatin dağılması yorgunluk belirtileri arasında değerlendirilebilir.
Bu durumda cam açmak veya müzik sesini artırmak gerçek bir çözüm değildir. Güvenli bir noktada mola verilmesi ve yeterli dinlenmenin sağlanması gerekir.
Takograf Kullanımı
Takograf profesyonel taşımacılıkta önemli araçlardan biridir. Sürücünün sürüş ve dinlenme faaliyetlerinin kayıt altına alınmasına yardımcı olur.
SRC 1 programında takografın kullanımı, takograf kartları ve denetim konuları güvenli sürüş kapsamında ele alınmaktadır.
Sürücülerin çalışma ve dinlenme düzenlerine dikkat etmeleri yalnızca mevzuata uyum açısından değil, trafik güvenliği açısından da önemlidir.
Trafik Kuralları ve Trafik Adabı
Profesyonel sürücünün trafik kurallarını bilmesi kadar trafikte nasıl davrandığı da önemlidir.
Trafik görevlilerinin işaretleri, trafik işaretleri, yol çizgileri, geçme ve sollama kuralları, hız kuralları ve geçiş üstünlüğü SRC 1 kapsamındaki konular arasındadır.
Bunun yanında trafik adabı kapsamında sabır, empati, tolerans, öfke yönetimi ve diğer yol kullanıcılarıyla sağlıklı iletişim üzerinde durulmaktadır.
Profesyonel sürücü başka bir sürücünün yaptığı hataya saldırgan şekilde karşılık vermemeli, güvenliğini koruyarak sakin hareket etmelidir.
GPS, Navigasyon ve Harita Okuma
Uluslararası taşımacılıkta doğru güzergâh seçimi büyük önem taşır.
SRC 1 eğitim programında GPS, GSM ve araç takip sistemleri gibi iletişim teknolojilerinin yanı sıra harita okuma, yön bulma ve rota belirleme konuları bulunmaktadır.
Ancak navigasyon sistemleri yardımcı araçlardır. Trafik levhaları, geçici yol kapatmaları ve güncel trafik düzenlemeleri her zaman dikkate alınmalıdır.
Navigasyon bir yolu önerse bile trafik işareti yolun kapalı olduğunu gösteriyorsa sürücü trafik işaretini dikkate almalıdır.
Gümrük ve Kaçakçılıkla Mücadele
SRC 1’in uluslararası taşımacılığa özgü önemli bölümlerinden biri gümrük mevzuatıdır.
MEB programında gümrük belgeleri, gümrük beyanı, transit rejimi, ihracat rejimi ve bazı gümrük uygulamalarının yanı sıra 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında temel bilgiler bulunmaktadır.
Uluslararası yolculuk yapan sürücünün içeriğini bilmediği paket veya eşyaları taşımaması özellikle önemlidir.
Başka bir kişinin verdiği ve içeriği doğrulanamayan paketin sınırdan geçirilmesi, sürücüyü ciddi hukuki problemlerle karşı karşıya bırakabilir.
Interbus ve Uluslararası Yolcu Taşımacılığı
SRC 1 programında uluslararası yolcu taşıma mevzuatının yanında Interbus ve ASOR sözleşmeleri de bulunmaktadır. MEB programında Interbus kapsamında sözleşmenin kapsadığı taşımalar, bazı arızi servislerde kontrol dokümanı ile izin ve başvuru süreçleri üzerinde durulmaktadır.
Bu nedenle SRC 1 adaylarının yalnızca Türkiye’deki yolcu taşımacılığı kurallarını değil, uluslararası taşımalarda karşılaşabilecekleri temel belge ve uygulamaları da bilmeleri gerekir.
Sigorta ve Yeşil Kart
Uluslararası yolculuklarda sigorta uygulamaları da SRC 1 kapsamındadır.
Programda temel sigorta prensipleri, trafikte yasal sorumluluklar, zorunlu sigortalar ve Yeşil Kart (Green Card) sigortası ele alınmaktadır.
Sigorta konusunda iyi niyet, menfaat, teminat ve rücu gibi temel kavramların ne anlama geldiğinin bilinmesi sınav hazırlığında yararlı olacaktır.
İlk Yardım
Trafik kazasına ilk ulaşan kişilerden biri profesyonel sürücü olabilir. Bu nedenle SRC 1 kapsamında temel ilk yardım bilgisi önemli bir konudur.
MEB programında olay yerinin değerlendirilmesi, Koruma-Bildirme-Kurtarma yaklaşımı, yaşamsal fonksiyonların değerlendirilmesi, hava yolu tıkanıklıkları ve temel taşıma teknikleri gibi konular bulunmaktadır.
İlk yardımda temel amaç yaralıya bilinçsizce müdahale etmek değildir. Önce olay yerinin güvenliği sağlanmalı, profesyonel yardım çağrılmalı ve yalnızca gerekli ve doğru ilk yardım uygulamaları gerçekleştirilmelidir.
Araç Bilgisi ve Ekonomik Sürüş
SRC 1 sürücüsünün kullandığı aracın temel sistemlerini tanıması gerekir. Motor, soğutma, yağlama, fren, direksiyon, şarj ve aydınlatma sistemleri eğitim programında yer alan araç bilgisi konuları arasındadır.
Ekonomik sürüşte ise gereksiz yüksek devirden, ani hızlanmalardan ve sert frenlerden kaçınılmalıdır.
Akıcı ve öngörülü sürüş hem yakıt tüketiminin azaltılmasına hem yolcuların daha konforlu seyahat etmesine hem de aracın daha az yıpranmasına katkı sağlar.
Elektronik Bilet ve UETDS
SRC 1 programında UETDS ve Elektronik Bilet Sistemi de yolcu taşımacılığı mevzuatı kapsamında yer almaktadır.
Profesyonel taşımacılık faaliyetlerinde yolculukla ilgili gerekli bilgilerin elektronik ortamda kayıt altına alınması ve ilgili sistemlere bildirim süreçlerinin bilinmesi önemlidir.
SRC 1 Sınavına Hazırlık
SRC 1 çalışırken yalnızca cevapları ezberlemek yerine sorunun hangi temel kurala dayandığını anlamaya çalışmak daha doğru bir hazırlık yöntemidir.
Özellikle güvenli sürüş, yolcu güvenliği, gümrük, uluslararası taşımacılık, ilk yardım, sigorta, trafik adabı, araç bilgisi ve ekonomik sürüş konularına düzenli olarak çalışılması yararlı olacaktır.
2026 MYS e-Sınav Kılavuzu’na göre SRC 1 sınavında 40 soru için 45 dakika süre bulunmaktadır ve adaylar Bakanlıkça onaylı öğretim programlarından sorumludur.
Bu ikinci PDF setinde de soruların yalnızca doğru cevaplarını değil, neden doğru olduklarını açıklayan ayrıntılı çözümleri ekledim. Böylece dosya sitenizde hem deneme testi hem de çalışma materyali olarak kullanılabilir.
